Taith drwy’r Archifau 

Maen nhw’n dweud bod y gorffennol yn wlad wahanol – felly gadewch i ni fynd ar wibdaith penwythnos i’r gorffennol! Gyda hen hysbysebion i’n tywys, gadewch i ni ymweld â rhai siopau hanesyddol, neuaddau dawns bywiog, a gwestai crand. 

Emporiwm Canolbarth Cymru (1890au), eitem o Archifau Powys: 

Mae ein taith yn dechrau yn Llandrindod yn oes Fictoria yn Emporiwm Canolbarth Cymru. Mae’r poster ar gyfer y siop eang hon yn addo “style, fit, and promptitude” mewn dillad menywod a dynion — atgof o’r pwysigrwydd a roddwyd ar ymddangosiad ar y pryd. 

Pafiliwn Sglefrio Bargod (1912), eitem o Archifau Morgannwg: 

Symudwn ymlaen yn gyflym i 1912, ac rydym yn cyrraedd Pafiliwn Sglefrio Bargod. Er gwaethaf ei enw, roedd y lleoliad yn llawer mwy na sglefrio. Mae rhan fwyaf trawiadol yr hysbyseb yn ei ddatgan yn falch yn “A SPACIOUS BUILDING” — efallai i bwysleisio graddfa fawreddog y gofod, pwynt balchder i’r perchnogion efallai. 

Bragdy Fleur de Lys (1912), eitem o Archifau Morgannwg: 

Tra ym Margoed, rydym yn galw heibio Bragdy Fleur de Lys. Mae eu hysbyseb yn gwrtais iawn, gyda geiriau wedi’u dewis yn ofalus sy’n teimlo bron yn rhy gwrtais. Mae’n gyfle i chi bendroni: A oedd hyn yn adlewyrchiad o ddiwylliant y bragdy, neu ai tacteg farchnata i apelio at gleientiaid coeth? 

Gwesty Balmoral, Llandudno (1930au), eitem o Wasanaeth Archifau Conwy: 

Wrth anelu am y gogledd, rydym yn cyrraedd Llandudno ac yn cyrraedd Gwesty’r Balmoral. Y dyddiau hyn, mae’r adeilad yn gartref i fflatiau gwyliau, ond yn yr 1930au, mae llyfryn y gwesty yn awgrymu eu bod yn darparu ar gyfer torf ifanc, sy’n “ymddwyn yn dda.” Mae’r llyfryn yn amlinellu digwyddiadau wythnos nodweddiadol: gwasanaeth eglwys awyr agored ar ddydd Sul, twrnamaint golff bach ar ddydd Gwener. Mae’n creu darlun o wyliau eithaf strwythuredig, yn dra gwahanol i’r teithiau mwy digymell sy’n gyffredin heddiw. 

Sinema Odeon (Mai 1939), eitem gan Wasanaeth Archifau Conwy: 

Ar ôl aros yn y gwesty, rydym yn ymweld â Sinema Odeon ym mis Mai 1939 — wedi’i hysbysebu “The Perfect Theatre”! Mae’r sinema yn dangos “Listen, Darling”, yn serennu Judy Garland ifanc, chwe mis yn unig cyn y byddai The Wizard of Oz yn swyno cynulleidfaoedd y DU. Mae’n hynod ddiddorol dychmygu’r gynulleidfa yn gwylio Garland, heb wybod ei bod hi fisoedd i ffwrdd o fod yn eicon byd-eang. 

Cinio yng Ngwesty Llysieuol Penarth (1950au), eitem o Archifau Morgannwg: 

Bwyty Bindles (1950au), eitem o Archifau Morgannwg: 

Gan fynd i’r de i Fro Morgannwg, rydym yn wynebu penderfyniad anodd am ginio. Un opsiwn yw Gwesty Llysieuol Penarth, sy’n hysbysebu llyfryn y gallwch wneud cais trwy’r post i gael copi — atgof hynod o amser cyn y gallem chwilio am rywbeth yn syth ar-lein. Fel arall, mae Bindles, “The Celebrated Ballroom-Resaurant by the Sea,” sy’n cynnig dawnsfeydd wedi’u trefnu, lolfa haul, parlwr coffi, a bandiau byw. 

Cylchgrawn Coleg Dewi Sant (1960au), eitemau o Lyfrgell ac Archifau Roderic Bowen, Y Drindod Dewi Sant: 

Nesaf, rydym yn teithio i’r 1960au yn Llambed, lle mae cylchgrawn y coleg, “The Gownsman”, yn cynnwys clwstwr o hysbysebion lleol. Mae Rickie’s Snack Cellar yn cynnig “special  rates for students,” tra bod Conti’s yn gwahodd myfyrwyr i ymweld rhwng darlithoedd. Mae hysbyseb Conti’s yn hyrwyddo sigaréts hyd yn oed – sydd bellach yn atgof o gyfnod gwahanol a rhywbeth a fyddai’n anghyfreithlon heddiw. Yna mae’r Black Lion Royal, gyda’i slogan digywilydd: “Don’t be slack, use The Black.” Mae’r pytiau hyn o fywyd myfyrwyr yn rhoi cipolwg i ni ar gymaint (a chyn lleied) y mae diwylliant y campws wedi newid.  

Penarlâg Deiniol Sant, Llyfrgell Mr Gladstone gan Mary Drew (1925), eitem o Lyfrgell Gladstone: 

Taflenni Hysbysebu ar gyfer Llyfrgell Deiniol Sant (2008 a 2010), eitemau o Lyfrgell Gladstone: 

Daw ein taith i ben yn Llyfrgell Gladstone, sy’n adnabyddus am gyfnod sylweddol o’i hanes fel Llyfrgell Deiniol Sant. Mae’r archif yn cynnwys taflenni sy’n rhychwantu degawdau — o lyfryn a gyhoeddwyd ym 1925, a ysgrifennwyd gan Mary merch William Gladstone, i daflenni hysbysebu gweddol ddiweddar o 2008 a 2010. 

Mae’n ddiweddglo addas, gan ein hatgoffa nad yw hanes yn aros yn ei unfan nac y tu hwnt i’n gafael. Roedd y bobl a ymwelodd â Llyfrgell Gladstone, ac yn wir Cymru gyfan, yn y gorffennol yn cyffroi yn yr un ffordd ag yr ydym ni heddiw am eu gwyliau. Efallai nad yw’r gorffennol yn wlad mor wahanol wedi’r cwbl.