Trafod Hanes yn y Cartref 

Mae hanes llafar yn chwarae rhan bwysig mewn ymchwil i hanes modern, a gall ein helpu i ddeall yn well y gorffennol diweddar a’r bobl a fu’n byw drwyddo. 

Nod y prosiect History Begins at Home yw meithrin cysylltiad personol trwy sgyrsiau ac atgofion am brofiadau personol. Mae cael a dogfennu’r sgyrsiau hyn yn ein helpu i atal yr hanes hwn rhag cael ei anghofio. 

Ar wefan History Begins at Home fe welwch awgrymiadau ac offer i’ch helpu i archwilio mwy am hanes eich teulu a’ch ffrindiau, gan gynnwys nifer enfawr o daflenni gwaith gyda chwestiynau sy’n ysgogi’r meddwl i sbarduno sgwrs. Dyma ychydig o gwestiynau i’ch rhoi ar ben ffordd, ac mae ambell gwestiwn penodol i Gymru hefyd (Archifau yng Nghymru ydym ni wedi’r cyfan!): 

- Faint glywsoch chi bobl yn siarad yn Saesneg pan oeddech chi'n iau?  
- Sut mae eich tref wedi newid yn ystod eich bywyd?  
- Beth oedd eich swydd gyntaf? 
- Oeddech chi'n aelod o'r Urdd? 
- Fuoch chi erioed i Eisteddfod? 
- Lle oeddech chi'n cymdeithasu pan oeddech chi'n iau? 
- Ydych chi erioed wedi mynd ar protestio? 
- Aethoch chi i lan y môr a gefn gwlad  pan oeddech chi'n blentyn? 
- A oedd gennych arwr yn tyfu i fyny? Ydyn nhw'n ffeithiol neu'n ffuglennol? 
- Sut oeddech chi'n arfer treulio'ch gwyliau haf?
- Pa eiriau neu ymadroddion rhanbarthol/tafodiaith oeddech chi'n arfer eu clywed? 
- Sut oedd bywyd cartref pan oeddech chi'n iau? Gyda phwy oeddech chi'n byw?

Mae cael y sgyrsiau hyn yn galluogi pobl i ddeall ei gilydd yn well. Er enghraifft, mae ein swyddog marchnata, James, yn cofio prosiect ysgol ym mlwyddyn 5 lle cofnododd sgwrs gyda’i daid am fywyd ar fferm yng Ngogledd Cymru yn ystod y 1940au/50au. Mae’n dweud ar ôl y prosiect ei fod yn teimlo cysylltiad dyfnach a dealltwriaeth o’i daid. 

Am fwy o syniadau am gwestiynau i ddechrau’r sgwrs, ewch i wefan History Begins at Home: https://www.historybeginsathome.org/